حادثه و مسئولیت مسئول ایمنی



سؤال :


جناب مهندس بخارایی ، من مسئول ایمنی در یک شرکت هستم ، درصورت بروز حادثه در یک کارگاه آیا ممکن است مسئول ایمنی شرکت هم مسئول  باشد

پاسخ :


من قبلا ً به این سؤال پاسخ داده ام که به لحاظ اهمیت موضوع مجددا ً به اطلاع می رسانم که این سؤال شما بسیار کلی است و نمی توان به آن پاسخی کوتاه وصریح و منجزداد ، بدیهی است که هر شخصی در محیط کاری ، ممکن است مرتکب انجام فعل و یا ترک فعل و به عبارت دیگر بی احتیاطی و یا بی مبالاتی  گردد که به موجب این رفتارش ،  زمینه بروز حادثه ای فراهم آید ،  لذا نمی توان گفت که در هیچ شرایطی ، مسئول ایمنی نباید پاسخگو باشد و نیزارزیابی اینکه درچه شرایطی باید پاسخگو باشد این خود مستلزم بررسی دقیق حادثه می باشد وهمانگونه که بارها در مطالب گوناگون  نوشته ام ، هرحادثه ای نیز ویژگی های خاص خود را دارد و در ارتباط با سؤال شما ، تا ، تأثیر پذیری بروز حادثه از بی احتیاطی و یا بی مبالاتی مسئول ایمنی احراز نگردد به عبارت دیگر تا رابطه سببیت و یا رابطه علیت ، بین بی احتیاطی و یا بی مبالاتی مسئول ایمنی و حادثه رخ داده ، احراز نگردد ، نسبت دادن مسئولیت به مسئول ایمنی ، حسب مورد ، تمام و یا درصدی از تأثیر پذیری بروز حادثه از خطای وی ، موضوعیتی ندارد

اما درکُل ، توجه شما مسئول ایمنی  به موارد زیر جلب میگردد

در فرایند بررسی یک حادثه کاری ، ابتدا باید عللی  که بروز حادثه متأثر از آنها بوده  است را احراز و کشف نموده و آنگاه به این مهم پرداخته شود که علل مذکور ناشی از انجام فعل و یا ترک فعل و به عبارت دیگر ، بی احتیاطی و یا بی مبالاتی کدام اشخاص بوده است و در پایان ، در صورت لزوم ، میزان تأثیر پذیری بروز حادثه از علل احراز شده مورد ارزیابی قرار گیرد

 درارتباط با شما و وظایف شما ، درصورتیکه حادثه رخ داده ، صِرفا ًبه علت عدم اجرای مقررات از سوی کسانی باشد که قانونگذار ،  اجرای آنها را به عهده آنان قرارداده است ، لذا مسئولیتی متوجه مسئول ایمنی نخواهد بود به ویژه اینکه بااستناد به ماده 9 آیین نامه به کارگیری مسئول ایمنی در کارگاهها ، قانونگذار ، وجود شما را رافع مسئولیت کارفرما نمی داند

ماده 9ـ مسؤوليت اجراي شرح وظايف مسؤول ايمني كه در اين آيين‌نامه ذكر گرديده به عهده كارفرما بوده و بكارگيري شخص يا اشخاص مذكور رافع مسؤوليت‌هاي قانوني كارفرما در قبال وظايف محوله براساس قانون كار و ساير قوانين و مقررات ديگر نخواهد بود.


در اینجا لازم است که شرح وظایف شما  که در آیین نامه به کار گیری مسئول ایمنی در کارگاهها مصوب 94/2/19درج گردیده آورده شود

 پيوست شماره 1ـ شرح وظايف مسؤول ايمني

1. همكاري و تشريك مساعي با بازرسان كار.

2. شناسايي و مستند نمودن آيين‌نامه‌ها و دستورالعمل هاي ايمني مرتبط با فعاليت كارگاه و پيگيري در خصوص انطباق كارگاه با قوانين مقررات مذكور

3. شناسايي خطر، ارزيابي ريسك و تهيه برنامه‌هاي پاسخگويي و كنترل خطرات موجود در كارگاه.

4. پيگيري برنامه‌هاي مربوط به اقدامات اصلاحي و بهبود شرايط ايمني در كارگاه و نظارت بر اجراي آنها

5. تدوين برنامه عملياتي به منظور بازرسي مستمر از فرايند انجام كار و شرايط كار كارگران كارگاه در خصوص ايمني و مستند نمودن نتايج و اعلام به مديريت و پيگيري تصميمات مديريتي.

6. ثبت آمار حوادث ناشي از كار و گزارش آن به اداره تعاون، كار و رفاه اجتماعي محل وهمچنين تجزيه و تحليل آنها به منظور جلوگيري از تكرار موارد مشابه.

7. همكاري در زمينه نيازسنجي، آموزش و سنجش اثربخشي آموزش هاي ايمني كارگران كارگاه و همچنين انجام اقداماتي در زمينه فرهنگ‌ساز ي و اطلاع‌رساني موضوعات مرتبط با ايمني.

8. نيازسنجي، نظارت بر خريد، آموزش، تحويل و استفاده از وسايل حفاظت فردي و همچنين بازديد و معاينه وسايل مذكور به جهت جايگزيني تجهيزات معيوب در كارگاه.

9. نظارت بر نظم و ترتيب و آرايش مواد اوليه و محصولات و استقرار ماشين‌آلات و ابزار كار به نحو صحيح و ايمن و همچنين تشريك مساعي در تطابق صحيح كار و كارگر در محيط كار و همچنين نظارت بر مديريت تغيير در كارگاه

10. تهيه ­­و تدوين دستورالعمل هاي ايمني و حفاظت فني براي تمامي دستگاه ها و ابزارها و نظارت بر رعايت دستورالعمل هاي مذكور

11. شناسايي اعمال ناايمن به جهت ايراد تذكرات و تشويق و ايجاد انگيزه مناسب براي اعمال و رفتار ايمن در كارگران و پيشنهادات لازم در اين خصوص به كارفرما

12. همكاري در تدوين رويه اجرايي آمادگي و مديريت بحران و واكنش در شرايط اضطراري و همچنين برگزاري مانورهاي آمادگي در شرايط اضطراري

13. اعلام نظر در امور ايمني پيمانكاران بكار گرفته شده در كارگاه و ايجاد همكاري لازم و مناسب با پيمانكاران در جهت رعايت قوانين و مقررات ايمني توسط نامبردگان و ارائه گزارش به كارفرما

14.شركت در جلسات آموزشي و بازآموزي، همايش‌ها و جلسات مرتبط با موضوع ايمني و بهداشت در كارگاه

15. پيگيري در جهت اخذ گواهينامه‌هاي ايمني لازم براي وسايل و تجهيزات مطابق با آيين‌نامه‌هاي مرتبط نظير ارت، ديگ بخار و

16. تهيه MSDS مواد شيميايي مطابق فرمت‌هاي استاندارد و در دسترس قرار دادن آن براي افراد در معرض

17. اخذ، مستند نمودن و بررسي گزارشات، شكايات و اعتراضات وارده در خصوص مسايل ايمني و ارجاع موضوع به كميته و افراد مسؤول در كارگاه براي تصميم‌گيري

18. انجام ساير وظايف محوله در حوزه ايمني

***************************************************************


بنابراین شما باید توجهی ویژه ای به آنچکه در شرح وظایف شما آمده است داشته باشید البته نکته حایز اهمیت در اینجا جلب توجه کارفرمایان به ماده 9 آیین نامه مذکور است که در بالا ذکر گردید  که چنین مقرر می دارد:

«ماده 9ـ مسؤوليت اجراي شرح وظايف مسؤول ايمني كه در اين آيين‌نامه ذكر گرديده به عهده كارفرما بوده و بكارگيري شخص يا اشخاص مذكور رافع مسؤوليت‌هاي قانوني كارفرما در قبال وظايف محوله براساس قانون كار و ساير قوانين و مقررات ديگر نخواهد بود.»

پس همانگونه که ملاحظه می گردد، به کارگیری شما مسئولین ایمنی ، رافع مسئوليت‌هاي قانوني كارفرما در قبال وظايف  تعریف شده برای آنان ، براساس قانون كار و ساير قوانين و مقررات ديگر ، نخواهد بود که یکی از این مواد قانونی که در ارتباط با وظایف تعریف شده برای کارفرما در راستای ایجاد محیط کار ایمن برای کارگران می باشد ،  ماده 91 قانون کار است که عینا ً درزیر درج می گردد


«ماده   91 : كارفرمايان و مسئولان كليه واحدهاي موضوع ماده ٨٥ اين قانون مكلفند براساس مصوبات شوراي عالي حفاظت فني براي تامين حفاظت و سلامت وبهداشت كارگران در محيط كار، وسايل وامكانات لازم را تهيه و در اختيار آنان قرار داده و چگونگي كاربرد وسايل فوق الذكر رابه آنان بياموزند و درخصوص رعايت مقررات حفاظتي و بهداشتي نظارت نمايند. افراد مذكورنيز ملزم به استفاده و نگهداري از وسايل حفاظتي وبهداشتي فردي و اجراي دستورالعملهايمربوطه كارگاه مي باشند.»


از سوی دیگر در ماده 6 آیین نامه کمیته حفاظت و فنی بهداشت کارمصوب 74/4/11اینچنین می خوانیم


«ماده 6: وجود كميته حفاظت فني و بهداشت كار و مسئولين حفاظت و بهداشت حرفه اي در كارگاه به‎هيچ‎ وجه رافع مسئوليت هاي قانوني كارفرما درقبال مقررات وضع شده نخواهد بود.»

بنابراین با توجه به کلیه موارد مندرج در بالا ، دانستیم که  مسئوليت اجراي شرح وظايف مسئول ايمني كه در آيين‌نامه مربوطه  ذكر گرديده به عهده كارفرما بوده و بكارگيري شخص يا اشخاصی در سمت شما، رافع مسؤوليت‌هاي قانوني كارفرما در قبال وظايف محوله براساس قانون كار و ساير قوانين و مقررات ديگر نخواهد بود

نکته مهم (1)

اما شما مسئولین ایمنی باید یک نکته بسیار مهم را از نظر دور نداشته باشید و آن اینکه حوادثی که در واحد ها به وقوع می پیوندد ، توسط کارشناسان با نظریات و استنباطات گوناگون از قوانین و مقررات مورد بررسی قرار میگیرد لذا در راستای هرچه بهتر عمل نمودن به وظیفه ای که به عهده گرفته اید همواره  توجه خاصی به وظایفی که برای شما در آیین نامه مربوطه تعریف شده است داشته باشیدوتمام سعی و کوشش خود را در جهت مشخص نمودن و کشف کانون های خطر محل کار خود به کار گرفته و مراتب را جهت اطلاع کارفرما ، کتبا ً در کمیته حفاظت فنی و بهداشت کار و دیگر جلسات مربوطه منعکس نمایید و نُسَخِ مربوطه را محفوظ داشته باشید تا بتوانید درصورتیکه اگر روزی به دنبال وقوع حادثه ای ، شما به جهت عدم انجام وظیفه مربوطه مورد سؤال توسط کارفرما و یا کارشناس مربوطه قرارگرفتید ، مدارک حاکی از انجام وظیفه خود را ارایه نمایید

نکته مهم (2)

نکته مهم دیگری  که شما مسئولین ایمنی باید به آن توجه داشته باشید این است که ، درمواقعی که شما اجازه انجام کاری را صادر می کنید ، ضروری است که به نکات مندرج درزیرتوجه دقیق بفرمایید

دراینگونه مواقع ، یعنی مواقعی که اجازه انجام کاری را صادر نموده اید ، یک نکته حایز اهمیت است و آن اینکه شما اجازه انجام کاری را صادر نموده اید که معنی و مفهوم آن این است که از نظر مقررات ایمنی همه جوانب در نظر گرفته شده است ونیزاینکه انجام کار مذکور که شما اجازه انجام آنرا داده ایدهیچ گونه مغایرتی با قوانین و مقررات ایمنی مربوط به کاری که صورت میگیردوجود ندارد و در اینجا به این مهم توجه کنید که ،  درست است که قانونگذار وجود شما را رافع مسئولیت های کارفرما ندانسته است اما این در جایی است که صحبت از انجام وظایف قانونی شما که درشرح وظایف شما آمده است می باشد که این هم در جای خودش قابل تأمل بوده که تا چه میزان کارفرما باید متقبل و متعهد و پاسخگوی آن درصد از تأثیر پذیری بروز حادثه از عدم انجام وظایف و نیز کوتاهی شما در انجام وظایف شما باشد لذا صَرفنظر از این موضوع ، در اینجا در بحثی که مطرح است این است که   شما مجوزانجام کاری را میدهید که بنا به تخصص ومهارت خود ، مجوز و اجازه و اعتباری  را دریافت کرده اید که بنا به مجوز شما ،  کاری را شروع می نمایند  فلذا اگر حادثه ای به وقوع بپیوندد که متأثر از عدم مهارت شما در تشخیص کانون های خطر ، در کاری باشد که مجوز انجام آنراشما  داده اید  و تشخیص این کانون های خطر مؤثردربروز حادثه ، که تشخیص آنها از سوی شما ، قانونا ً و عرفا ً مورد انتظار بوده ،  آنچنان پیچیده و مبهم ودور از دانش شما نبوده که متوجه نشوید ، بنابراین درصورتیکه  بین این کانون های خطر که شما در تشخیص آنها کوتاهی کرده اید و حادثه رخ داده  بتوان رابطه علیت  احراز نمود ، در اینصورت ممکن است تکرار می کنم ممکن است این امر مستند استنباط بعضی کارشناسان ، مجدد عرض می کنم نه همه کارشناسان ،  بلکه بعضی از کارشناسان  ، مبنی بر تخصیص درصدی از مسئولیت به شما قرار گیرد بنابراین وقتیکه مجوز انجام کاری را صادرو یا تأیید می کنید ، توجه داشته باشید که منطبق با مقررات ایمنی مربوطه باشد و به عبارت دیگر توجه نمایید که  مقررات ایمنی مربوطه ، درانجام کار اجازه داده شده توسط شما ، به دقت رعایت گردیده است واگرمسئولیت نظارت بر انجام آن را هم به عهده دارید دقیقا ً نظارت نمایید

در خاتمه مجددا ً تأکید می نمایم که وجود شما به هیچ عنوان رافع مسئولیت کارفرما نمی باشد و مسئولیت کارفرمای شما وپیمانکاری که کار رابه عهده گرفته ودیگر افرادی که قانونگذار برای هرکدام وظایفی را تعریف کرده است همه در جای خودش محفوظ است ، بحث مربوط به سؤال شما در مورد مسئولیت مسئول ایمنی واندک درصداز مسئولیتی است که بنا به استدلال بالا ،  ممکن است تکرار می کنم ممکن است  ، مستند استنباط بعضی از همکاران اینجانب درنسبت دادن درصدی ازتأثیر پذیری بروز حادثه به بی احتیاطی و یا بی مبالاتی شما ، به علت  صدور مجوز انجام کاری در کارگاه که منطبق با موازین و مقررات ایمنی نبوده است  قرار گیرد

 بدیهی است که نظر دیگر کارشناسان می تواند متفاوت باشد

کارشناس غلامرضا بخارایی


_____________________________________

 http://bokharaei.persianblog.ir/

_____________________________________

  آدرس وب سایت       http://masouliat.ir/

 آدرس وبلاگ       http://bokharaei.blog.ir/

 _____________________________________

آدرس کانال تلگرام :

  https://telegram.me/bokharaey

 _____________________________________

  انتشار مطالب با ذکر منبع بلامانع است



/ 0 نظر / 49 بازدید